Càng về cuối năm 2008, nỗi lo về tình trạng nợ xấu của hệ thống ngân hàng (NH) do khả năng thu hồi nợ kém và đặc biệt là các khoản nợ liên quan đến cho vay bất động sản (BĐS) khiến TTCK ở trong tình trạng bấp bênh. Tuy nhiên, với những thông tin mới nhất được NHNN công bố thì bức tranh thực tế có thể không quá ảm đạm. Diễn biến giá của các CP NH niêm yết gần đây đã phản ánh những lạc quan này.

Nợ xấu liên quan đến BĐS: Không quá lo?

Cuộc khủng hoảng tài chính thế giới liên quan mật thiết đến hoạt động cho vay dưới chuẩn tại Mỹ khiến giới đầu tư trong nước không khỏi quan ngại một nguy cơ tương tự có thể xảy ra đối với hệ thống NH tại VN. Thị trường BĐS trong nước đã có thời kỳ bùng phát trong năm 2007, một phần do hoạt động đầu cơ liên quan đến vốn vay.

Thời điểm đáo hạn các khoản vay này có thể tới vào cuối 2008, đầu năm 2009 nhưng giá BĐS đến nay vẫn tiếp tục giảm mạnh và giao dịch yếu khiến thị trường lo ngại một nguy cơ "giải chấp" BĐS như đã từng xảy ra với CK, đi kèm với đó là gánh nặng nợ xấu của hệ thống NH.

NHNN tháng 6 vừa qua đã thực hiện một cuộc tổng rà soát hoạt động cho vay liên quan đến BĐS, nhưng các thông tin mà thị trường đón nhận được rất ít khiến bức tranh càng thiếu rõ ràng.

Tuy nhiên, theo số liệu mới nhất được Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Giàu báo cáo ngày 12.11, nợ quá hạn của các tổ chức tín dụng đến cuối tháng 9.2008 là 2,92%, tương đương 35 nghìn tỉ đồng. Đến thời điểm tháng 10, nợ xấu này đã trích rủi ro đạt 22 nghìn tỉ đồng và những tháng còn lại cuối năm, theo dự kiến các tổ chức sẽ trích đầy đủ theo quy định. Dư nợ cho vay các dự án BĐS là 115 nghìn tỉ đồng, chiếm 9,15% tổng dư nợ của hệ thống NH. Riêng cho vay BĐS của các NHTM tại TPHCM, địa bàn sôi động nhất, tính đến cuối tháng 10.2008, dư nợ đạt 61 nghìn tỉ, chiếm 15% tổng dư nợ.

Cũng theo theo báo cáo của NHNN chi nhánh TPHCM, tỉ lệ nợ xấu chỉ chiếm 2,1% so với tổng dư nợ và nằm trong tầm kiểm soát của các NH. Theo báo cáo tổng hợp, dư nợ cho vay liên quan đến BĐS có tới 9 nhóm đối tượng khác nhau, mà trong đó chỉ có một phần là cho vay kinh doanh BĐS. Các số liệu cụ thể về tình hình dư nợ liên quan đến BĐS tại Hà Nội có thể được báo cáo vào cuối tháng 11 này.

Theo Thống đốc Nguyễn Văn Giàu, số liệu báo cáo cụ thể cho thấy số lượng và chất lượng tín dụng trong lĩnh vực BĐS nhìn chung bình thường, không là nguy cơ xấu của các NHTM. Thị trường BĐS trầm lắng không hoàn toàn do hạn chế tín dụng của các NHTM. NHNN cũng đã chỉ đạo các TCTD tiếp tục cho vay các dự án đầu tư BĐS khả thi, có hiệu quả và có khả năng trả nợ đúng hạn.

Thực tế trong năm 2008, trên địa bàn TPHCM, các NHTM đã ký cam kết cho vay tổng cộng khoảng 14.388 tỉ đồng với 151 dự án, đến nay đã giải ngân 9.320 tỉ đồng, số chưa giải ngân 5.003 tỉ đồng, trong đó, 56 dự án giải ngân 100%; 57 dự án giải ngân còn lại dưới 10 tỉ đồng.

>>  Xem thêm: Chuyên đề "Thị trường bất động sản"

Tiếp tục đẩy mạnh cho vay

Hạn mức tăng trưởng tín dụng 30% trong suốt một thời gian dài được coi là rào cản đối với hệ thống NH trong việc đẩy mạnh cho vay, khiến việc đạt mục tiêu lợi nhuận gặp nhiều khó khăn. Kỳ vọng về giá của CP NH do đó chịu nhiều tác động tiêu cực, dù nhóm CP này vẫn là tín hiệu của thị trường. Tuy nhiên, thực tế nhu cầu vay của DN trong bối cảnh khó khăn hiện tại khiến hạn mức này không còn cứng nhắc.

Theo thông tin từ lãnh đạo NHNN, hạn mức này là không cào bằng mà có căn cứ vào các quy định tỉ lệ rủi ro và đảm bảo tính an toàn. "Đến nay nói là 30%, nhưng trong 94 NH, có 29 NHTM đã cho vay vượt quá 30% còn các tổ chức khác có khi tăng 15-17%" - Thống đốc Nguyễn Văn Giàu phát biểu tại Quốc hội ngày 12.11.

Tính đến tháng 10.2008, tăng trưởng tín dụng trung bình mới đạt 19,6%. Nếu so với cùng kỳ năm ngoái tăng đến 37% thì đã có sự giảm tốc đáng kể. Trong đó, tăng trưởng tín dụng với khu vực dân doanh tăng 37% và khu vực nhà nước chỉ tăng 12,8%.  Mức tiền gửi tiết kiệm của dân 10 tháng đầu năm tăng 34%, cao hơn cùng kỳ 2007 (31%).

Liên quan đến khó khăn trong việc vay vốn của DN, Thống đốc NHNN đã chỉ đạo công khai các nguyên nhân. Theo báo cáo của NHNN chi nhánh TPHCM, từ tháng 9 đến nay, tỉ lệ hồ sơ vay vốn đã được giải quyết là 85,6%.

Số chưa giải quyết còn 14,4%, chủ yếu là mua sắm ôtô hoặc nhu cầu tiêu dùng xa xỉ; các khách hàng kinh doanh thép, hạt nhựa do giá trên thị trường thế giới giảm thấp so với lúc nhập khẩu, không tái xuất được để thu hồi vốn trả nợ nên không được cho vay tiếp; các dự án đầu tư kém hiệu quả, nhiều rủi ro, khả năng thu hồi nợ thấp.

Đại diện NHNN cũng khẳng định, thời gian tới sẽ tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt và lãi suất sẽ được điều chỉnh theo đà giảm của chỉ số CPI.