Vấn đề phát triển đoàn viên, xây dựng CĐCS vững mạnh, đổi mới phương thức hoạt động CĐ và CĐ tham gia quản lý, tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước trong sạch, vững mạnh... cũng được tập trung đề cập... Qua tham luận, các đại biểu cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế, yếu kém nội tại của tổ chức CĐ để tìm biện pháp khắc phục.

Phòng ngừa tranh chấp LĐ như thế nào?

Theo tham luận của LĐLĐ tỉnh Bình Dương, tổng số CNLĐ của tỉnh hiện có trên 580.000 người. Trong những năm qua đã nảy sinh tình hình tranh chấp LĐ tập thể và đình công tại các DN, nhất là các DN FDI. Hầu hết các vụ tranh chấp LĐ tập thể và đình công xảy ra đều không đúng theo trình tự, thủ tục quy định của pháp luật. Chính vì vậy, vai trò của tổ chức CĐ tham gia giải quyết tranh chấp LĐ tại DN là hết sức quan trọng. Kinh nghiệm của CĐ Bình Dương cho thấy, tổ chức CĐ cần tích cực phòng ngừa xảy ra tranh chấp LĐ tập thể và đình công tại DN.

Các đại biểu thảo luận ở tổ.

Trong đó, tăng cường hoạt động của Văn phòng Tư vấn pháp luật LĐLĐ tỉnh, các tổ tư vấn pháp luật tại LĐLĐ các huyện, thị, CĐ ngành và tương đương; thành lập và đưa vào hoạt động tổ tư vấn pháp luật ở các DN có đông CNLĐ và thực hiện hội nghị đối thoại giữa NLĐ và người sử dụng LĐ để góp phần thực hiện tốt pháp luật LĐ. Bên cạnh đó, CĐ cần phối hợp các ngành chức năng giải quyết có hiệu quả các vụ tranh chấp LĐ tập thể và đình công tại DN. Khi xảy ra tranh chấp LĐ tập thể tại DN, CĐCS chủ động bàn bạc, đề xuất với người sử dụng LĐ giải quyết các kiến nghị của NLĐ.

Trong trường hợp giải quyết không thành, CĐCS cùng với CĐ cấp trên và các ngành chức năng phối hợp giải quyết; các thành viên liên ngành thực hiện chức năng để ổn định tình hình, nắm bắt ý kiến, nguyện vọng của CNLĐ, thống nhất kết luận và đưa ra các giải pháp hoà giải, giải quyết các nội dung do NLĐ kiến nghị. Đặc biệt, CĐ cần củng cố quan hệ LĐ sau tranh chấp LĐ tập thể và đình công.

Công tác tuyên truyền phải phối hợp chặt chẽ với giáo dục CNLĐ 

Ý kiến tham luận của tỉnh Bình Thuận cho rằng, để thực hiện tốt công tác tuyên truyền, giáo dục trong CNVC - LĐ nói chung và công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho NLĐ trong các DN ngoài nhà nước và DN FDI, cần tập trung vào việc đẩy mạnh triển khai thực hiện có hiệu quả Chương trình hành động của TLĐ thực hiện NQ 20 về " Tiếp tục xây dựng GCCN VN thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước". Tuy nhiên, vấn đề tổ chức CĐ cần đa dạng hơn nữa các hình thức, biện pháp tuyên truyền ở cơ sở, lựa chọn nội dung cho phù hợp với đối tượng cần tuyên truyền, vận động.
 
Trong công tác tuyên truyền, giáo dục, các cấp CĐ ở Bình Thuận đã có cách làm riêng. Đối với những DN có điều kiện, CĐ tổ chức các lớp tập trung hoặc phân ra nhiều lớp theo ca kíp làm việc, tổ chức vào những ngày nghỉ, ngày thiếu việc. Nơi không có điều kiện, CĐ phân phát tờ rơi, phát thanh trên hệ thống loa truyền thanh nội bộ. Ngoài ra, CĐ ở đây còn tổ chức các hoạt động VHVN tại các KCN, các DN có đông CNLĐ kết hợp với tuyên truyền, giáo dục pháp luật.

Theo dõi danh sách ứng cử viên Ban Chấp hành Tổng LĐLĐVN khoá X.

Theo tham luận của CĐ Than - Khoáng sản VN, thực hiện tốt công tác ATVSLĐ cũng có nghĩa đảm bảo an toàn sức khoẻ cho NLĐ trong lúc làm việc. Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản VN có 120.000 LĐ, điều kiện LĐ nặng nhọc, độc hại và nguy hiểm, ngành nghề SX có nhiều rủi ro cao. Theo CĐ Than - Khoáng sản VN, trong quá trình SXKD, thực hiện công tác ATBHLĐ đã gặp phải không ít khó khăn, bất cập. Đầu tiên là ý thức của CN, CB về công tác BHLĐ còn hạn chế do đa phần trong số họ xuất thân từ nông nghiệp, nông thôn, tính tuỳ tiện, mạo hiểm, cắt xén quy trình thường diễn ra, gây tai nạn LĐ cho chính mình và đồng nghiệp. Điều này là khó khăn, bất cập lớn nhất hiện nay về công tác ATBHLĐ.

Cùng với hạn chế này, tài liệu tuyên truyền, huấn luyện cho NLĐ ở hầu hết các DN chưa được tổ chức biên soạn, biên tập thành tài liệu huấn luyện riêng cho từng ngành, từng nghề; không ít các DN vẫn sử dụng nội quy, quy trình, quy phạm thay cho tài liệu huấn luyện, tổ chức huấn luyện đơn điệu, kiểm tra sát hạch hình thức, đối phó nên chất lượng huấn luyện chưa cao...

Để NLĐ có ý thức đấu tranh thành lập CĐ

Đại biểu thuộc khối CĐ Viên chức dự ĐH X CĐVN đã thảo luận sôi nổi về việc sửa đổi điều lệ. Đa số đại biểu cho rằng, cần chỉnh sửa điều lệ theo hướng quy định khung chung nhất, cơ bản nhất và tổng quát nhất. Đại biểu Nguyễn Hoàng Hiệp (Bí thư T.Ư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh) cho rằng: Không nên quy định quá chi tiết các điểm trong điều lệ. Vì như vậy sẽ làm rối, khó nắm bắt, thậm chí là có sự chưa phù hợp với một số loại hình tổ chức CĐ. Theo đại biểu Hoàng Hiệp và nhiều đại biểu khác, cần quy định chỉ có đại hội mới có quyền sửa đổi điều lệ, nhằm đảm bảo sự thống nhất.

Đối với các mục tiêu hoạt động CĐ, hầu hết các ý kiến đều cho rằng cần thực tế hoá nhằm đảm bảo sự thành công cũng như khẳng định vai trò, vị thế của tổ chức CĐ. Các đại biểu cho rằng, mặc dù mục tiêu 100% NLĐ được đóng bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm xã hội (BHXH) là rất khó; song vì đây là quyền lợi chính đáng, thiết thân của NLĐ, vì thế CĐ cần đứng ra đảm đương cho được trọng trách này. Đại biểu Nguyễn Việt Hồng (CĐ Bộ Tài chính) phát biểu: Cần quy định cụ thể là "phấn đấu 100% NLĐ nơi có tổ chức CĐ được đóng BHYT và BHXH". Với quy định này, NLĐ sẽ có ý thức đấu tranh để thành lập tổ chức CĐ. Qua đó, tổ chức CĐ có trách nhiệm hơn để đấu tranh đáp ứng nguyện vọng chính đáng của NLĐ.

Các đại biểu thảo luận tại tổ.

Một mục tiêu khác là vấn đề đào tạo cho NLĐ, đại biểu Đặng Quang Điều (Phó ban CSKTXH Tổng LĐLĐVN) cho rằng: Mục tiêu 70% NLĐ được đào tạo là quá cao; bởi thực tế hiện nay mới có khoảng 30% trong số 44 triệu lao động được qua đào tạo. Đồng thuận ý kiến này, các đại biểu cho rằng với mục tiêu này cần cụ thể theo hướng: Nếu coi bồi dưỡng, học việc, học nghề... cũng là đào tạo thì cần quy định chi tiết, cụ thể hơn nữa, tránh hiểu sai và không sát thực tế.

Phải làm cho các nghị quyết của Đảng, của CĐ đi vào cuộc sống

Tổ thảo luận gồm các đoàn Cao Bằng, Hoà Bình, Hà Giang, Yên Bái, CĐ Giáo dục VN có 11 ý kiến với 32 nội dung. Các đại biểu đã phát hiện số liệu đoàn viên CĐ chưa thống nhất trong báo cáo và đề nghị văn kiện cần chuẩn xác số liệu này. Từ thực tiễn, các đại biểu tập trung thảo luận những vấn đề sát thực với CNVC-LĐ, đoàn viên CĐ và hoạt động CĐ, nhất là CĐCS. Theo ý kiến của LĐLĐ Hoà Bình, báo cáo ghi năm 2013 có 70% số DN đủ điều kiện theo quy định của Điều lệ CĐVN thành lập được CĐCS và tập hợp từ 60% trở lên CNVC-LĐ trong DN gia nhập CĐ.

Chỉ tiêu này cần cân nhắc, điều chỉnh cho hợp lý. Trước hiện tượng một bộ phận CBCNV có năng lực rời cơ quan nhà nước sang nơi khác làm việc, đại biểu LĐLĐ Cao Bằng đề nghị Đảng, Nhà nước, TLĐ cần có chính sách thu hút chất xám, tạo điều kiện cho họ làm việc - nhất là các nhà khoa học. Các đại biểu cho rằng, các nghị quyết, quyết định của T.Ư có nhiều song chưa đi vào cuộc sống, nên Đoàn Chủ tịch TLĐ cần tích cực tham gia vào các dự thảo luật.

Tại tổ 3 (6 tỉnh miền núi phía bắc và CĐ Đường sắt VN), nhiều vấn đề đã được các đại biểu thảo luận chi tiết như vai trò của CĐ trong các DN ngoài quốc doanh, phụ cấp cho cán bộ CĐCS, công tác tuyên truyền trong CNLĐ ở các DN tư nhân, phát triển đoàn viên mới, giới thiệu những đoàn viên ưu tú cho Đảng...; trong đó, nổi cộm nhất là việc tính BHXH mới. ĐB Đoàn Thị Thuỷ - CĐ Giáo dục Sơn La - cho biết, đối với CNVC-LĐ miền núi được hưởng 5% phụ cấp khu vực, đã nộp đủ 30 năm BHXH nhưng theo quy định tính BHXH mới, phụ cấp khu vực sẽ không được tính vào lương hưu, như vậy sẽ rất thiệt thòi cho NLĐ khi hết thời gian làm việc. 

Hết sức tránh CĐ "phát", nhưng không "động"!

Các ý kiến thảo luận tại tổ đã nêu lên nhiều vấn đề trong phong trào CNVC-LĐ.

Tại tổ 5, ĐB Nguyễn Thị Chiến (Đà Nẵng): "Cần quan tâm đến chất lượng của CĐ cấp trên cơ sở". Bà Chiến giải thích: Hiện nay nhiều cán bộ CĐ cấp trên - kể từ TLĐ trở xuống rất yếu. Trước đây, cán bộ CĐ cấp trên gần như là thần tượng, là thầy của CĐ cấp dưới, nhưng bây giờ khi có khó khăn, công nhân không biết dựa vào đâu! Ngoài, ra, một tồn tại nữa là việc "phát" nhưng không "động". Khi đã phát động ra cái gì nên bám sát để thực hiện, sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm. Đổi mới nội dung tuyên truyền: Công tác tuyên truyền có nhiều hình thức, nội dung, nhưng chưa có cơ chế để bắt buộc DN tạo điều kiện cho CĐ khi có quy định, điều luật mới phải dành cho CĐ hoạt động.

ĐB Lê Đông (Bà Rịa - Vũng Tàu) thì băn khoăn về chỉ tiêu giới thiệu đoàn viên ưu tú cho Đảng. Chỉ tiêu này đối với DN dân doanh và FDI không thể thực hiện được vì những nơi này không có tổ chức Đảng, không có đảng viên giúp đỡ. Nếu CĐ giới thiệu nhưng không thể kết nạp được, NLĐ mãi mãi chỉ là CN ưu tú, có khi gây ra hậu quả ngược là CN sẽ mất niềm tin.

Phải coi đào tạo cán bộ CĐCS là mấu chốt

Các đại biểu đã tập trung thảo luận về báo cáo sửa đổi và dự thảo Điều lệ của CĐVN, phần lớn các ý kiến đều nhất trí với dự thảo. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng TLĐ cần chăm lo quy hoạch, đào tạo bồi dưỡng bố trí, sử dụng CBCĐ (hiện nay có hai đối tượng CBCĐ là chuyên trách và bán chuyên trách). Đồng thời cũng không nên đặt ra độ tuổi cho cán bộ chuyên trách khi làm nhân sự các cấp, vì đó là nghề nghiệp của mình. Một số đại biểu cho rằng, nên vận dụng thủ tục bổ nhiệm lại cán bộ của bên chuyên môn (nếu không còn đủ 1/2 nhiệm kỳ thì kéo dài, không nhất thiết phải làm thủ tục bổ nhiệm lại nữa). Nên sắp xếp công tác cho phù hợp với khả năng và kinh nghiệm công tác của họ.

Cần phải lưu ý rằng, công tác CĐ ngày càng mất hấp dẫn. Vì vậy, tổ chức CĐ cần phải bảo vệ và đảm bảo quyền lợi cho họ. Một số ý kiến cho rằng, mặc dù tham khảo ý kiến góp ý của cơ cở, nhưng trong dự thảo vẫn giữ nguyên như cũ vì 5 năm đại hội 2 lần là rất khó khăn. Vì sau đại hội, chưa triển khai thực hiện xong nghị quyết thì lại chuẩn bị cho đại hội mới. Vậy với cấp cơ sở, không kể số lượng đoàn viên nhiều hay ít, nên tăng thành 5 năm/1 nhiệm kỳ, ghi thẳng vào điều lệ vì qua thực tế tại cơ sở, phần lớn các CĐCS đều đồng tình với đề nghị này.

Tuy nhiên cũng có ý kiến cho rằng, 2 năm rưỡi một nhiệm kỳ là phù hợp với nhiều đơn vị hành chính sự nghiệp và địa phương, vì 5 năm một lần BCH sẽ có nhiều chuyển đổi theo quy hoạch cán bộ của địa phương, thực tế hiện nay có nhiều DN trong vòng 5 năm có đến 10 đời chủ tịch CĐCS, do thay đổi điều kiện SXKD hoặc chuyển đổi công tác. Tổ chức CĐ phải coi vấn đề đào tạo CB CĐCS là mấu chốt, phải đầu tư kinh phí thoả đáng để thường xuyên đào tạo, nâng cao trình độ cho CB CĐCS về các chế độ, chính sách các văn bản pháp luật, nhất là Luật LĐ, Luật CĐ vì hiện nay chất lượng của CB CĐCS chưa cao.

Đại biểu Đặng Quang Điều phát biểu.

Đại biểu Hoàng Văn Hùng - đoàn Thái Nguyên - thẳng thắn chỉ ra những vấn đề hiện còn vướng mắc chưa có sự phối hợp, giải quyết đồng bộ giữa TLĐ và chính quyền địa phương, điển hình là vấn đề quy hoạch, tổ chức cán bộ. Hiện nay, CBCĐ chuyên trách hưởng lương từ nguồn quỹ lương của tổ chức CĐ, nhưng về nhân sự lại do địa phương quyết định. Đây là vấn đề bất cập trong việc bố trí nhân sự của LĐLĐ các tỉnh - nhất là khối huyện đã yếu lại thiếu do tỉnh áp nhân sự.

CĐ tín chấp giúp NLĐ vay vốn mua cổ phần

Theo tham luận của CĐ Công Thương VN, ngay từ những ngày đầu, các cấp CĐ trong ngành công thương VN đã chủ động phối hợp với chính quyền đồng cấp cùng tham gia vào tiến trình sắp xếp, đổi mới DNNN. Tại 100% số các DN được sắp xếp lại, chủ tịch CĐ đều là thành viên ban đổi mới DN, để cùng tham gia với chuyên môn xây dựng phương án CPH. CĐ còn vận động CNLĐ dành tiền mua cổ phần. Nhiều nơi có điều kiện, CĐCS đã tín chấp giúp NLĐ vay vốn mua cổ phần.

Một số kiến nghị với Nhà nước trong lĩnh vực này, gồm: 1/ Đối với các DN đã thực hiện chuyển đổi thành Cty TNHH nhà nước một thành viên, khi chuyển sang thành Cty cổ phần, đề nghị Nhà nước cho tiếp tục thực hiện chính sách đối với NLĐ dôi dư; 2/ Đề nghị cho NLĐ được mua cổ phần ưu đãi như trước đây theo NĐ 64/CP và khôi phục lại chính sách ưu đãi đối với NLĐ nghèo khi thực hiện CPH; 3/ Số dư bằng tiền của quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi đề nghị được chi cả cho NLĐ đã và đang làm việc tại DN, tại thời điểm xác định giá trị DN theo số năm công tác tại DN CPH...

Đổi mới hoạt động của các cấp CĐ

Tham luận của CĐ Viên chức VN cho rằng, để góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội X của Đảng, Nghị quyết ĐH X CĐVN; góp phần xây dựng GCCN vững mạnh, xây dựng đội ngũ CBCC ngang tầm đòi hỏi của thời kỳ CNH, HĐH đất nước theo tinh thần NQ Hội nghị BCHTƯ lần thứ sáu, lần thứ bảy (khoá X), góp phần nâng cao chất lượng CB đoàn viên CĐ, nâng cao chất lượng, hiệu quả của tổ chức CĐ, Công đoàn Viên chức VN đề nghị Tổng LĐLĐVN: 1/ Cần gắn nội dung cuộc vận động này với các phong trào thi đua "LĐ giỏi", "LĐ sáng tạo", "Giỏi việc nước, đảm việc nhà" và các phong trào thi đua khác của TLĐ; 2/Phát triển cuộc vận động xây dựng người CB, CC, VC "Trung thành, sáng tạo, tận tụy, gương mẫu" thành cuộc vận động xây dựng đội ngũ CB, CC, VC, đoàn viên CĐ trong toàn hệ thống CĐVN, vấn đề này đã được thể hiện trong báo cáo của ĐH X CĐVN; 3/ Xây dựng tiêu chuẩn tiến tới công nhận danh hiệu người CB,CC,VC "Trung thành, sáng tạo, tận tụy, gương mẫu" hàng năm, bên cạnh việc tôn vinh các danh hiệu như: "LĐ giỏi", "LĐ sáng tạo"...

Theo tham luận của LĐLĐ Lâm Đồng, đổi mới phương thức hoạt động CĐ là vấn đề phụ thuộc rất nhiều vào nội dung hoạt động, nhất là hoạt động của CĐ cấp trên trực tiếp cơ sở. Những năm qua, trên cơ sở chỉ đạo của LĐLĐ tỉnh Lâm Đồng, CĐ huyện, ngành luôn quan tâm đổi mới phương thức hoạt động cho phù hợp nội dung, yêu cầu, xác định rõ hoạt động CĐ là tập trung vào nhiệm vụ bảo vệ quyền, lợi ích của NLĐ, không phô trương hình thức hoặc bao biện làm thay việc của ngành khác, xa rời nhiệm vụ trọng tâm đã xác định cho từng thời điểm.

Hầu hết CĐ cấp trên cơ sở đã vận dụng linh hoạt phương thức hoạt động của tổ chức quần chúng phù hợp với từng nội dung, từng địa bàn, từng ngành, từng lĩnh vực hoạt động... Vấn đề cơ bản trong đổi mới phương thức hoạt động của CĐ cấp trên trực tiếp cơ sở là tập trung đi sâu sát từng đơn vị, DN, nắm tâm tư nguyện vọng, đời sống của đoàn viên, CNVC - LĐ; tham gia đề xuất, kiến nghị với các cấp chính quyền trong việc thực hiện các chế độ, chính sách liên quan đến CNVC - LĐ. Có như vậy mới giúp cho LĐLĐ tỉnh có cơ sở hoạch định các chương trình công tác cụ thể và hiệu quả.